De oorzaak van alle problemen van de mens

IMG_20141006_163500

Toen ik vandaag bij de Hema was, zag ik daar iets verontrustends. Er was een hele afdeling ingericht met opruimdozen en koffers. Stelt u het zich eens voor, een hele afdeling met troep, om troep in op te slaan!

Met ‘troep’ bedoel ik in dit verhaal overigens niet dat de kwaliteit slecht is. Die zal best in orde zijn. Nee, vandaag gebruik ik de definitie ‘overbodige spullen’.

Waarom verkoopt de Hema die troep? Om het levensgeluk van de mensen te vergroten? Om het leven van de mensen makkelijker te maken? Niets van dit alles. De Hema verkoopt die troep omdat ze daar geld mee verdienen. Wanneer ze vervolgens meer verdienen dan ze uitgeven maken ze ‘winst’ en is het bestaan van het bedrijf gerechtvaardigd. Het bedrijf overleeft, gaat niet failliet. We leven in een systeem waarin bedrijven, overheden en mensen overleven als ze winst maken. Kortom, onze maatschappij is ingericht volgens de regels van het kapitalisme.

Volgende vraag. Hoe maak je winst? Het antwoord is heel simpel: door meer geld te verdienen dan je uitgeeft. Dit doe je door zo goedkoop mogelijk grondstoffen in te kopen, die een beetje te veranderen en dan met mooie verpakkingen en praatjes de mensen ervan te overtuigen dat het waarde heeft. Een economisch begrip hiervoor is ‘de toegevoegde waarde’.

We gaan een stap verder in dit denkproces. Als mensen snel tevreden zijn kun je niks aan ze kwijt. Bedrijven hebben er dus baat bij als consumenten nooit genoeg hebben en ontevreden en ongelukkig zijn. Denk eens aan de mensen om je heen. Hoe vaak hoor je niet dat het weer een zware dag was op het werk? Dat ze aan vakantie toe zijn? Hoe vaak komen mensen niet moe en uitgeput thuis na een lange dag werken?

Dit zijn de feiten. Bedrijven spelen hier op in door gemaksproducten aan te bieden zoals zachte banken, kant-en-klaarvoedsel en auto’s. Ook geven ze ons tal van mogelijkheden om onze gedachten te verzetten: televisie, computerspelletjes en mobiele telefoons.

Ik beweer absoluut niet dat er een groep mensen achter de schermen gemene plannetjes verzint om mensen ongelukkig te maken. Nee, dit alles is slechts een kwestie van een proces van vele oorzaken en gevolgen. Ik kom er zo nog op terug. Eerst gaan we de vraag beantwoorden waarom bijna elk land op deze wereld volgens de regels van het kapitalisme functioneert. Hoe heeft een systeem zo groot kunnen worden?

Zojuist hadden we het over evolutie binnen het kapitalistisch systeem. Nu gaan we het hebben over evolutie in een wereld waar meerdere systemen zijn. Wanneer is het ene systeem meer aangepast dan het andere systeem en overleeft het dus? Welke drijvende kracht zit er achter de ondergang van het ene systeem en de wereldverovering van het andere? Het antwoord is simpel en triest. Oorlogskracht. Als voorbeeld nemen we het Europese volk en het Amerikaanse volk van een paar eeuwen terug.

Het Europese systeem is gericht op groei, op meer. Meer geld, meer kennis, meer steden. Er zit misschien geen regeringsbeleid achter, maar het gebeurt wel. Andere kenmerken zijn een snelle ontwikkeling van wapentuig en een drang de hele wereld te bereizen om daar ‘handel’ te doen. Oftewel, zoveel mogelijk uit een gebied halen en zo weinig mogelijk teruggeven. In het jaar 1492 bereikt Columbus Amerika. Het Europese kapitalisme komt in aanraking met het systeem van de Indianen. Een systeem dat gericht is op het behouden van wat er is. De Indianen zijn één met de natuur, houden van de beekjes, de vogels en de bomen. Een oorlog volgt en Europa wint. Een massaslachting is echter een betere omschrijving van wat er gebeurde. De Indianen sterven bij bosjes onder het vuur van de Europese geweren. Lang leve de technologische vooruitgang.

Oorzaak en gevolg. Ik kom er weer op terug. Er was niemand in Europa die een meesterplan heeft bedacht Amerika over te nemen. Het was slechts een logisch gevolg van wetmatigheden.

Tegenwoordig lees ik vaak artikelen van mensen die tegen het systeem zijn. Ze beschuldigen de overheid en het bedrijfsleven van samenzweringen om de bevolking ontevreden, dom, dik en ziek te maken zodat ze veel consumeren. Het laatste is waar, het eerste niet. Mensen zijn over het algemeen onwetend, ontevreden en ongezond. Er zit alleen geen samenzwering achter.

Er zijn mensen die beweren dat God de mens heeft geschapen. Tegenwoordig weten we heel precies hoe het menselijk lichaam in elkaar zit. De zogenaamde creationisten blijven volhouden dat er een intelligente ontwerper achter zit. Prima. Ik geloof dat het een proces van toeval, oorzaak en gevolg is, genaamd evolutie. En ik geloof ook dat de toestand waarin onze maatschappij verkeert een gevolg is van toeval, oorzaak en gevolg. De wetten van het Kapitalisme spelen hierbij een grote rol en zelf zijn die weer tot stand gekomen door de Wetten van het Meest Succesvolle Systeem.

In onze maatschappij zijn veel ‘problemen’ te benoemen. Obesitas, klimaatverandering en afname van de biodiversiteit zijn een paar van de duidelijkste. Overheden proberen deze problemen op te lossen. Heel mooi, maar het werkt niet. Het is namelijk symptoombestrijding. Om een probleem echt op te lossen moet je de oorzaak wegnemen. De oorzaak is in dit geval Het Mechanisme.

Vergelijk het met kanker. Je kan met allerlei geneesmiddelen en therapieën de kankercellen doodmaken, maar vaak helpt dat maar voor korte tijd. De kanker keert vaak terug. De oorzaak kan variëren van een slecht werkend afweersysteem tot het drinken van cola.

Het probleem is geschetst. Omdat ik al aardig over de woordenlimiet van een blogpost zit bewaar ik de oplossing van het probleem voor de volgende keer.

Probeer tot die tijd eens om deze theorie beter te begrijpen. Lees er meer over, praat erover met anderen. En bovenal: stel jezelf vragen? Waarom betalen we zoveel belasting? Waar gaat die naartoe? Waarom is het regeringsbeleid gericht op economische groei? Waarom zijn er zoveel snelwegen? Is de technologische vooruitgang goed? Wat is het doel van de Albert Heijn? Waarom buiten we mensen uit? Waarom kappen we oerwouden? Waarom zijn we dik? Waarom ben ik vaak ontevreden?

Waarom stel ik deze vragen?

 

 

Goede voornemens: leren is leuk!

IMG_20140901_190501

Twee weken geleden overleed mijn oma. Gelukkig had ik de week daarna zelfstudieweek en dus geen verplichtingen. Hierdoor kon ik de hele week bij mijn familie zijn om samen een mooi afscheid te verzinnen. Toen deze hectische, verdrietige en mooie week voorbij was, had ik nog maar kort de tijd om te leren. Toch heb ik het tentamen celbiologie gehaald met een score van meer dan negentig procent. En nee, ik heb geen fotografisch geheugen.

Over het algemeen zijn middelbare scholieren en studenten in twee groepen te verdelen. Je hebt de mensen die de leerstof bijhouden en je hebt de uitstellers die alles de nacht voor het examen leren, bij wijze van spreke. Ik geloof niet dat je genen bepalen tot welke groep je behoort. Als het niet is aangeboren dan is het dus aangeleerd en dat suggereert een zekere mate van beïnvloedbaarheid. Nee, je bent niet gedoemd om de rest van je leven een uitsteller te zijn. Er is een andere weg dan die van de korte nachten, de caffeïne en het spontane geheugenverlies dat optreedt nadat je weer een examen nét hebt gehaald, of net niet.

Ja, komt hij nu mee, hoor ik je denken. Nu, nu de kerstvakantie net begonnen is en school of universiteit het laatste is waar je aan wilt denken. Weet dat ik het beste met je voorheb, beste lezer. Nu je diep in de put zit omdat je weer net geen voldoende hebt gehaald, ben je misschien in de juiste stemming om eens wat goede voornemens te maken voor het nieuwe jaar.

We beginnen bij het begin. De eerste confrontatie met de nieuwe stof: de uitleg van de leraar, danwel het college. Dit is de eerste en laatste keer dat alle stof duidelijk en samenhangend wordt gepresenteerd. Bovendien moet je naast de stof die in de les of het college wordt uitgelegd nog een heleboel andere stof leren. Maar leraren en leraressen vertellen niet voor niets wat ze vertellen. Het grootste deel van de examenvragen gaat over de stof die in de les wordt verteld. Zorg dus dat je tijdens de les in het lokaal of de collegezaal zit en niet in bed ligt. Geloof me, het helpt.

En als je er dan toch bent kun je net zo goed gewoon opletten. Opletten is niet alleen luisteren. Dat is nogal passief. Meeschrijven is al beter. Wat echt goed helpt is een mindmap maken. Ik kan veel redenen noemen waarom het werkt, maar de belangrijkste is toch wel dat het leuk is. Stel je voor, je tekent, gebruikt tien verschillende kleuren, trekt allemaal gekke lijntjes en als bonus onthoud je de stof ook nog eens beter.

Gossie, ik ben wel belerend. Je moet dit doen, je moet dat doen. Ach ja, je hebt het nu toch al tot hier volgehouden. Blijkbaar vind je dit interessant en kan ik dus nog wel even doorgaan. Na de uitleg van de stof verwacht men dat je zelf iets gaat doen. Dat je actief wordt. Ja, ik weet het, dit klinkt bizar. Maar wederom, die mensen proberen je niet te pesten. Ze geven je huiswerk om je te helpen. Ze geven je elke week vijftig pagina’s leerstof op om je te helpen. Echt waar. Door dit werk nu te doen bespaar je op de lange termijn tijd. Echt waar? Echt waar! Je hoeft namelijk nooit iets te herkansen en je blijft nooit zitten. Niets beters dan het er tijdens de herkansingsweken lekker van nemen terwijl de rest van je studiegenoten zit te zwoegen om alles weer opnieuw te leren. Alles opnieuw ja, want die stof die er de dagen voor het examen in is geramd blijft echt niet heel lang hangen.

Laatste punt en dit geldt vooral voor de universiteit: loop toch niet zo te zeiken op al dat vervelende leerwerk, je hebt deze studie per slot van rekening zelf gekozen! Je betaalt er potverdorie een gigantische som geld per jaar voor! Maak gebruik van de mogelijkheden die je geboden worden. De ontzettende luxe van het studentenleven bestaat pas honderd jaar, voor die tijd werkte je gewoon twaalf uur per dag in een mijn of fabriek. Studeren is leuk. Punt.

Zie het leren leren als een uitdaging. Probeer nieuwe methoden uit. Duik dieper in de stof dan de leraar doet, en zie het hogere doel. Doe het niet voor de cijfers, doe het niet voor het papiertje. Dat werkt niet, geloof me. Doe het ook niet voor de leraar of voor je ouders, doe het voor jezelf.

Het enige wat er echt toe doet

IMG_20141113_134316

Volgens de Regels Van Het Succesvol Bloggen moet je minstens elke week iets nieuws schrijven. Aangezien mijn vorige post alweer twee weken geleden is geschreven, ben ik dus gedoemd om in de onzichtbare contreien van het internet te verdwijnen. Wel had ik een goede reden om zolang niks van me te laten horen: een week geleden is bij volle maan, mijn lieve, lieve oma vredig heengegaan. 

Een hectische week volgde, waarin we als familie een avondwake en een begrafenis moesten voorbereiden. Het was een trieste week, maar ook een mooie week waarin het leven van een sterke vrouw werd gevierd. Aan mij was de eer om namens de andere kleinkinderen te vertellen hoe ik de afgelopen twee jaar heb beleefd.

“We zitten in het restaurant, drinken koffie. Ik heb nog nooit iemand zo zien genieten van een stukje chocola. Je verstaat de levenskunst nog maar al te goed. Ik kijk je aan. Wat gaat er schuil achter die ogen, die blik, dat gezicht? Wat is er nog, wat is er niet meer? 

(…) Een paar weken later. Je ligt op bed, sinds een week. Ik zit op een stoel naast je bed. Dan kijk je me aan. Je zegt dat ik alles kan pakken. Je zegt dat je het de vorige keer ook al hebt gezien, dat ik het goed heb gedaan. Je bedankt me, en zegt dat ik er goed uitzie. Je zegt dat het schitterend was, dat je het nog nooit zo mooi hebt gezien, met de kinderen en de kindjes, die daar ook nog stonden. Een diepe zucht, een berustende knik. Je kijkt weer voor je uit.”

Na de woorden van de kleinkinderen lieten we “Zo is het goed” van Acda en de Munnik horen. Huilen.

Mijn oma had Alzheimer. Het veranderde haar. Ze werd zachter, liever, vrolijker. De woorden die ze een week voor het sterven tegen mij sprak zullen me altijd bijblijven. Ja, het was een trieste week, maar het was ook een mooie week waarin we als familie dichter bij elkaar zijn gekomen en veel geleerd hebben. In het licht van de dood realiseren we ons wat het belangrijkste is in dit leven: dat we elkaar liefhebben.

Jezus wist dit al een hele poos terug. Hij zag altijd het goede in de mensen. Op een begrafenis doen we eigenlijk hetzelfde als Jezus. Oude ruzies en geschillen worden vergeten en de mooie herinneringen blijven ons bij. Natuurlijk was oma soms direct en niet zo diplomatiek, maar dat vergeven we haar. We herinneren ons de ondernemende, krachtige en verantwoordelijke vrouw die ze was.

En nee, ik beschouw mezelf niet als een christelijk persoon. Maar wat was de begrafenis mooi, met alle katholieke symbolen die erbij kwamen kijken. Het zegenen van de kist met wierook en heilig water, de voorganger met een prachtige witte mantel, de kaarsen die we ontstaken. Probeer het maar eens droog te houden wanneer je door een prachtige kerk heenloopt, achter de kist van je oma aan, richting een altaar met een zee van bloemen, terwijl een gigantisch orgel zijn klanken over de menigte heen blaast. De voorganger vertelde dat God de eerste mens uit aarde maakte en dat we oma weer teruggeven aan de aarde wanneer we de kist in het gat laten zakken. Prachtig. We moeten oppassen dat we niet het kind met het badwater weggooien wanneer we zeggen dat het geloof niet meer bij ons past. 

Op de momenten dat de voorganger het over God heeft stel ik me daar geen absolute heerser op een wolk bij voor aan wie wij verantwoording moeten afleggen. Ik stel me er Moeder Aarde bij voor, Levenskracht, of Liefde. Als we de namen en gebruiken uit het christendom niet meer letterlijk opvatten, maar symbolisch, als iedereen zich bij het woord God gewoon iets voorstelt dat bij hem of haar past, als we bidden zien als stil zijn en denken aan, dan denk ik dat het Katholieke geloof nog lang niet over haar houdbaarheidsdatum heen is.

De laatste woorden van oma waren: “wel bij elkaar blijven hoor”. Na de begrafenis en de koffietafel zijn we nog met de hele familie bij elkaar gekomen in ons huis. Omdat we al een hele week met elkaar opgetrokken waren voelde het anders dan normaal. Intiemer, beter, gezelliger. Als vanzelfsprekend  planden we een familiedag, iets wat we nog bijna nooit gedaan hebben. Bij het afscheid begon iedereen opeens te knuffelen, een nieuw niveau van intimiteit werd hiermee bereikt. Ik realiseerde me opeens iets: iedereen probeert het beste te doen, iedereen is goed zoals hij of zij is, en iedereen is lief. 

Ja, een begrafenis is een confrontatie met de dood, maar zeker ook een viering van het leven.