Experiment 2: zoetigheid en koffie, vaarwel

plaatje-experiment-2

Ik denk niet dat mijn volgende experiment bijzonder veel toelichting vereist.

Ik drink redelijk veel koffie, voel ook een zekere afhankelijkheid voor koffie en wil onderzoeken hoe mijn leven eruit ziet zonder dit goedje. Ik eet bij de koffie iets suikerigs, meestal chocola en eet daarnaast soms ook jam of chocoladepasta uit de pot wanneer ik trek heb in iets zoets. Dit lijken mij ongezonde gewoontes en daarom wil ik kijken hoe een maand zonder suikerigheid bevalt. Ik denk niet specifiek dat suiker van zichzelf ongezond is, maar ik denk wel dat alle suiker die ik tussendoor eet overbodige calorieën aan mijn eetpatroon toevoegt die mijn vetpercentage ongewenst hoog houden. Ik ben benieuwd wat een maand zonder met mijn lichaam gaat doen.

Ik combineer koffie en zoetigheid in een experiment omdat ik ze vaak samen nuttig. Andere bloggers elimineren bijvoorbeeld koffie en alcohol tegelijkertijd omdat het allebei “mind altering substances” zijn. Omdat ik sowieso al weinig alcohol drink en hier al helemaal geen afhankelijkheid voor voel, kies ik ervoor alcohol niet mee te nemen.

Wat betreft de concrete regels: omdat het moeilijk is alle geraffineerde suiker uit mijn dieet te verwijderen, doe ik dit niet. Ik elimineer alleen de zoetigheden die ik normaal gesproken na of tussen de maaltijden eet. Echter, wanneer ik taart aangeboden krijg op een verjaardag zal ik die niet weigeren. Koffie wil ik wel echt helemaal elimineren, omdat ik ook specifiek wil onderzoeken hoe ik zonder cafeïne functioneer.

Naast zoetigheid met koffie at ik ook vaak van die lekkere warme broodjes met vlees die je op stations kan kopen. Omdat ik dat ook zie als extra calorieën die je buiten de maaltijden om nuttigt, stop ik ook hiermee. Tot slot geldt als overweging dat juist alle tussendoortjes die ik onderweg koop, een onevenredig groot aandeel van mijn voedseluitgaven zijn.

Het experiment heeft dus een drieledig doel:

  • Om te kijken hoe ik functioneer zonder cafeïne.
  • Om te kijken of ik minder calorieën inneem als ik geen zoetigheid en tussendoortjes eet en zo ja, hoe dat mijn lichaam verandert.
  • Om te kijken of mijn uitgaven aan voedsel omlaag gaan met deze maatregelen.

Dit zijn erg concrete lichamelijke en financiële doelen. Natuurlijk zou je ook kunnen denken aan een geestelijk doel, zoals “het onderzoeken van mijn geestelijke afhankelijkheid aan tussendoortjes”. Toch noem ik dit niet als expliciet doel, omdat ik niet voorzie dat ik het heel moeilijk vind om tussendoortjes te laten staan. Het is meer een rationele beslissing gericht op lichamelijke en financiële gezondheid om er tijdelijk mee te stoppen. Eerst deed ik het altijd wel omdat ik dacht dat ik het financieel en lichamelijk wel kon hebben. Nu ik merk dat mijn vetlaagje ondanks veel sport niet dunner wordt en mijn bankrekening tegelijkertijd wel slinkt, is het een goed moment om dit te ondernemen. Wanneer toch blijkt dat ik geestelijk een sterkere band had met chocola en koffie dan verwacht, zal ik hierover schrijven in het eindverslag.

 

Facebook en televisie, vaarwel!

winterrun

Het is vandaag Tweede kerstdag en daarmee is een einde gekomen aan mijn eerste experiment, een maand lang geen schermpjes voor vermaak. Het was een groot succes.

In het begin van het experiment merkte ik al dat het schrappen van gewoonten die je altijd had zonder er bewust voor te kiezen, een grote impact op je dagelijks leven heeft. Ik beleefde mijn avonden op een heel andere manier. Opeens waren er niet meer de vanzelfsprekende uren achter de televisie. Ook reizen met het openbaar vervoer veranderde dramatisch. Waar ik eerst mijn tijd vulde met gedachteloos Facebook bekijken, had ik nu opeens lege uren tot mijn beschikking.

Wat ging ik doen om de gewonnen tijd in te vullen? Ik heb gemerkt dat ik naar alternatieven begon te zoeken. Op een avond was ik een aflevering van Game of Thrones aan het downloaden, terwijl ik de afgelopen anderhalf jaar geen enkele serie heb gekeken. In het openbaar vervoer bezocht ik websites van de Volkskrant of de NRC, om de artikelen te lezen die normaal gesproken op mijn tijdlijn van Facebook verschenen. In eerste instantie vond ik het lastig om met deze neigingen om te gaan. Een geluk was dat ik me er van bewust was wanneer ik naar een alternatief zocht, omdat het nog geen automatisch gedrag was. Vaak was die realisatie dat ik probeerde te ontsnappen uit het huidige moment al genoeg om me weer de aandacht te doen focussen op dat waar ik mee bezig was. Nu dringt de vraag zich op: maar ik mag toch interessante artikelen lezen, goede series bekijken? Natuurlijk, maar de manier waarop ik die activiteiten tot nu toe in mijn leven verwerkte was schadelijk, omdat ik het altijd deed om aan iets anders te ontsnappen. Wanneer je naar Game of Thrones, de NPO, Facebook of 9gag kijkt terwijl je eigenlijk iets anders had moeten doen, voel je je slecht. Wanneer je het gebruikt als verdiende ontspanning na een aantal uren of een dag hard werken is het een heel ander verhaal. Ter illustratie van de donkere kant van schermpjesgebruik het volgende fragment uit het dagboek dat ik de afgelopen maand bijhield:

Deze week waren de momenten dat ik zin had om naar een scherm te kijken opvallend aanwezig, waarschijnlijk omdat ik op dat moment niet aan mijn neiging kon toegeven en dus even uit een automatische gedragshandeling getrokken werd. Een aantal keer heb ik op de bank in de woonkamer gezeten, kijkend naar een zwart televisiescherm. Een aantal keren zat ik op mijn kamer naar mijn laptop te staren. Ik voelde me op die momenten opvallend slecht en had absoluut nergens anders zin in. Dit experiment confronteert me dus met kleine dipjes gedurende de dag die ik normaal gesproken ‘oplos’ door naar een scherm te kijken.

Naast die paar keer dat ik in de vrijgekomen tijd naar een alternatief zocht, had ik natuurlijk nog heel veel extra tijd die ik in kon vullen. Halverwege het experiment schreef ik:

Het experiment gaat fantastisch. Ik voel minder weerstand tegen huishoudelijke klusjes zoals de was doen en stofzuigen. Soms geef ik mezelf even pauze, en dat voelt dan ook echt als pauze, omdat je echt even niets doet. Ik voel me meer gefocust.

De afgelopen maand was erg productief. Het contrast met de maand ervoor, toen ik een slechte periode had, was daardoor nog groter. Het huishouden op orde houden koste geen moeite meer, ik heb een onderzoeksproject wat al lang op z’n gat lag weer voor mezelf uit het slop weten te trekken, ik heb uitstekende prestaties gehaald op de universiteit.

Na dit experiment weet ik zeker dat ik niet meer terug wil naar de manier waarop ik “vroeger” schermpjes gebruikte. Ik wil alleen nog televisie kijken wanneer ik een specifiek programma erg graag wil zien. Ik wil Facebook alleen nog gebruiken om te communiceren met vrienden en om één keer per week te kijken wat zij op hun tijdlijn hebben gepost.

Bij een afsluitend verhaal als dit horen uiteraard ook nog enkele filosofische gedachten over de rol van televisie en internet in onze huidige maatschappij. Ik denk dat wij nog niet geleerd hebben hoe we om moeten gaan met de mogelijkheid om op elk moment van de dag een stroom vermaak aan te zetten. Net zoals eten met veel suiker, zout en vet een bovennatuurlijke stimulus is die inspeelt op ons eetsysteem, speelt bewegend beeld met informatie als een bovennatuurlijke stimulus in op ons visuele en auditieve systeem. Net zoals gezond eten minder aantrekkelijk is dan fastfood, maar wel beter voor het lichaam, zijn geconcentreerde blokken van werken, aandachtig luisteren naar een spreker, of gefocust schrijven betere activiteiten voor de geest dan het consumeren van allemaal losstaande “mindsnacks’”, maar ze zijn wel minder aantrekkelijk. Minder aantrekkelijk op de korte termijn, want op de lange termijn ben je een succesvollere student of werknemer wanneer je voor de gezonde mentale keuzes kiest en je niet constant laat verleiden tot het vermaak van het internet en de televisie. En net zoals af en toe een frietje of een taartje in een gezond dieet past, past ook het bezoeken van Facebook of het kijken van televisie in een gezond “informatiedieet”. Toen ik zelf echter meerdere uren per dag hieraan besteedde en ook voelde dat het impact begon te hebben op mijn studieprestaties en mijn persoonlijke leven, begon ik me achter de oren te krabben.

Als toevoeging hierop wil ik nog schrijven dat de ongezonde keuzes (zowel op voedings- als informatiegebied) aantrekkelijker worden wanneer het slecht met je gaat. Als je weinig voldoening haalt uit studie of werk, als je je ontevreden voelt of als je ongelukkig bent, zijn fastfood en vermaak uitvluchten die je tijdelijk wat opluchting kunnen geven. Wanneer je hier echter teveel aan toe geeft, kun je in een vicieuze cirkel komen doordat het nog slechter gaat op andere terreinen in je leven. De slimste en meest effectieve, maar ook op korte termijn de moeilijkste oplossing voor je problemen is om ze te confronteren, ermee aan de slag te gaan.

Nogmaals, dit experiment was een groot succes. Door het op mijn blog aan te kondigen voelde het officiëler dan de vluchtige voornemens die ik soms maakte in de loop van de dag (vandaag kijk ik niet meer op Facebook). Doordat het een maand duurde was het erg overzichtelijk, maar toch ook weer lang genoeg om nieuwe gewoontes te scheppen. Door de gewoonte waar ik mee in mijn maag zat even te elimineren, was het mentaal heel makkelijk om me aan mijn voornemens te houden. Ik besteedde geen tijd meer aan twijfelgedachtes over het wel of niet kijken van televisie. Door mijn enthousiasme ben ik van plan in januari een nieuw experiment te starten, namelijk het stoppen met koffie en suiker voor een maand. Het hoe en waarom hiervan zal ik in de loop van deze week posten.

 

 

 

Experiment 1: een maand geen vermaak door schermgebruik

img_4184

Vandaag heb ik het volgende gedaan:  een documentaire over de productie van de Tesla model S gekeken, verschillende episodes van Southpark en Family guy gekeken, een kookshow van Jamie Oliver over superfoods gekeken en anderhalf uur gesport. Die sporttraining had ik gepland, die andere dingen niet. Die “gebeurden”. Tijdens het ontbijt zette ik de televisie aan en bleef per ongeluk een paar uur zitten. Na de lunch idem.

Ik ben hier niet blij mee. Ik had eigenlijk gepland om te leren voor een tentamen van volgende week vrijdag. Nu is het alweer bijna bedtijd en heb ik nog geen boek opengeslagen. Het soort televisiegebruik dat ik hierboven beschrijf overkomt me de laatste tijd nogal vaak. In dezelfde categorie vrijetijdsbestijding valt ook het bezoeken van websites die gebaseerd zijn op een oneindige stroom aan informatie, weetjes en grapjes waar je doorheen kan scrollen.

Zojuist liep ik met een vaag gevoel van ontevredenheid naar mijn kamer. Opeens was daar het idee om een maand lang geen televisie te kijken en bovengenoemde soort websites niet te bezoeken. Het is een elegante oplossing: als een bepaalde gewoonte je niet bevalt, probeer het dan eens een tijdje zonder, je kan altijd nog terug. Ik kies er nu voor om me een maand lang niet passief te laten vermaken door een scherm met bewegende beelden.

Begrijp me niet verkeerd, ik ben geen tegenstander van televisie en internet. Op televisie verschijnen genoeg onderhoudende en interessante programma’s en het internet biedt talloze mogelijkheden tot leren en communiceren. Ik ben een tegenstander van de manier waarop ik televisie en internet gebruikte. Ik ontnam mezelf vrijheid door een slaaf van de afstandbediening en de muis te zijn. Ik koos er nooit bewust voor om naar een schermpje te kijken, het gebeurde altijd als ontwijking van iets anders, waarbij dat anders zelfs een ongrijpbaar gevoel van gemis kan zijn.

Een teken dat dit een goede beslissing is, is het gevoel van opgeluchting dat ik nu ervaar. Omdat ik dit met mezelf zo heb afgesproken, ligt er een maand voor me waarin ik niet meer het vage gevoel van ontevredenheid zal voelen na urenlang naar een schermpje gekeken te hebben. Natuurlijk zal ik productief zijn, maar in de overige uren van de dagen is er opeens tijd om te wandelen, na te denken, te schrijven. Om anders gezegd echt te ontspannen, echt tot rust te komen door niks te moeten, je hoofd tot rust te laten komen.

Het idee van een experiment als dit is dat je één variabele tegelijk verandert om te zien wat voor impact het heeft op je leven. In het verleden heb ik al een tijdlang elke dag gemediteert, een tijdlang geen koffie gedronken, een tijd lang elke dag een takenlijstje gemaakt. Geen van die dingen doe ik nu nog consistent en ik verwacht ook zeker dat ik na de kertvakantie weer televisie ga kijken. Toch hebben de experimenten zin. Af en toe drink ik een paar dagen geen koffie, ik ben me meer bewust van mijn gedachten en welke invloed ze hebben op mijn acties en ik ben beter geworden in het uitvoeren van taken.

Naast de praktische voordelen die experimenten bieden, bieden ze meer: een verbeterd inzicht in je patronen, in je doelen en en in je prioriteiten. Over een maand, op tweede Kerstdag zal ik een artikel schrijven over de manier waarop dit experiment mijn leven heeft beïnvloedt. De regels zijn als volgt: geen televisie kijken in mijn eentje (een film kijken met anderen mag wel), geen internet gebruiken om vermaakt te worden (communicatie met anderen en informatie opzoeken is toegestaan), om voorgaande twee regels na te leven elke keer dat ik een scherm aanzet weten waarom ik dat doe (hierdoor is meteen duidelijk om welke reden je het scherm aanzet).

Er is nu nog een beetje twijfel: is dit niet drastisch, wil ik dit mezelf aandoen. Toch kies ik ervoor, omdat ik weet dat het maar een maand is en omdat ik al jaren met mijn schermgebruik worstel en dit in ieder geval een verandering van de status quo is.