Een ongenuanceerde toon

IMG_20150220_224406

Mijn hart maakt overuren. De zaal gaat op en neer voor mijn ogen. Een microfoon bereikt mijn hand. Ik sta op het punt om Louise Fresco een vraag te stellen. Een paar weken geleden las ik haar boek en nu zit ik hier. Als ik de miniscule oproep op de laatste pagina van het universiteitsblad niet had gezien was het nooit zo ver gekomen. Toeval speelt een grote rol, zoals ook Louise zelf een paar minuten geleden beaamde. Haar leven was heel anders gelopen als haar ouders de Voetbal International hadden gekocht in plaats van het blad dat haar aan het denken zette.

“Uhm, nou kijk, die meneer daarnet zei dat u altijd zo genuanceerd bent. Ik ben het daar op zich wel mee eens. Nu vroeg ik me af of u altijd al zo genuanceerd bent geweest. U bent nu grijs, was er ooit ook een periode van zwart en wit in uw leven?” Achteraf weet je het natuurlijk altijd beter. De keuze voor de vergelijking met kleuren was ongelukkig, natuurlijk is Louise Fresco niet grijs. De toon van “ik ben het daar op zich wel mee eens” doet denken aan een gesprek tussen gelijken, terwijl ik nog maar een nietsbetekenende student ben. De hele vraag komt zo rebels over, en dat was helemaal niet de bedoeling. Wel spreken na afloop een paar mensen mij aan om te zeggen dat ze de vraag goed vonden. Een schrale troost.

En nu doet de toon van de vorige alinea weer vermoeden dat ik spijt heb. Ik heb geen spijt. Ik ben stomverbaasd dat er überhaupt iets zinnigs uit mijn mond kwam. Een coherente, duidelijke, doch iewat ongenuanceerde vraag waar een onverstaanbaar gebrabbel meer waarschijnlijk was. Dat is toch op zijn minst een succes te noemen.

En dan heb je de vraag gesteld. Haar antwoord herinner ik me niet meer zo goed. Ik meen dat Louise eerst krachtig ontkent grijs te zijn. Daarna schreeuwt een vrouw: “vijftig tinten grijs!”. Het hek is van de dam. Volgens mij zegt Fresco daarna nog iets over de nuancerende invloed van de wetenschap. Het gaat verloren in het tumult.

Een echt antwoord op de vraag kreeg ik dus niet. Dat komt ook gedeeltelijk omdat ik iets anders bedoelde dan ik zei. Ik doelde helemaal niet op de waarde van de nuance. Ik vroeg me af hoe zij dacht toen ze zo oud was als ik nu ben. Had ze toen idealen waar ze onverzettelijk voor stond? Opvattingen waar geen discussie over mogelijk is? Ideeën waar de twijfel absoluut niet aan kan tornen omdat ze gewoon waar zijn?

Met die vragen doel ik eigenlijk gewoon op mezelf. Mijn leven is nu een afwisseling van perioden waarin ik zeker weet wat goed is en perioden waarin ik daar ernstig aan twijfel. Hierbij moet ik zeggen dat dit geen evenwichtsproces is. Het is meer een aflopende reactie waarbij zekerheden veranderen in twijfels met als katalysator de boeken die ik lees, de gesprekken die ik voer en de inzichten die ik krijg.

Kortom, een verschuiving in de richting van de nuance. Zoals Fresco gisteren meermalen zei: het is nooit of of. Het is wel een beetje van het één en een beetje van het ander.

Laat ik dit incoherente verslag van het interview beëindigen met te zeggen dat ik Louise Fresco bewonder. Na afloop zei een man aan de bar tegen mij dat zij het allemaal door heeft. Ze begrijpt de menselijke neigingen en driften en kan haar kracht daardoor inzetten voor de goede zaak. Op het einde vroeg Frenk wanneer het leven van Louise geslaagd is. Nooit of altijd, zegt ze. Zelfs haar nuance is geen zaak van alles of niets.

2 Comments

  1. Je vind het even heel moeilijk om een vraag te stellen. Maar je stelt wel goede vragen anders had je geen vrijkaartje gekregen. En dan ben je ook nog eens een van de jongste tussen alle grijzen koppen. Petje af.
    Mama gaf aan dat je je wel heel erg op je gemak voelt tussen al die grijze koppen. Maar hoe is het dan als jij oud en grijs bent. Zijn er dan nog wel mensen die jou begrijpen?
    Ik vind het heel goed dat je je bewust wordt dat er ook iets is tussen zwart en wit en dat je dat ook toelaat. Juist terug durven te komen op je eerdere zeer stellige beweringen bewonder ik zeer.
    Is het trouwens toeval dat je geen vette zwarte teksten hebt gebruikt maar grijzig overkomende letters.

    Pa

    1. He pa,

      “Juist terug durven te komen op je eerdere zeer stellige beweringen bewonder ik zeer.”
      Goed om te horen!

      “Is het trouwens toeval dat je geen vette zwarte teksten hebt gebruikt maar grijzig overkomende letters.”
      Niet helemaal. Ik schreef op een andere manier en daar paste geen vette zwarte tekst bij. Dat de letters grijzig overkomen is een leuk toeval.

      Bram

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *