Geld

IMG_2888

Op mijn computer staat sinds twee dagen in de map ‘persoonlijke projecten’ een Word-document met de titel ‘persoonlijke financiën’. De eerste zin luidt als volgt: “Aanleiding document: een plotselinge afname in spaargeld” Het document is gemaakt op 9 augustus, om 23:56. Dit soort documenten maak ik altijd net voordat ik naar bed ga.

In het document staan allerhande maatregelen om de komende tijd mijn spaargeld te stabiliseren en te voorkomen dat de hoeveelheid ervan verder afneemt. Toen ik het maakte voelde ik me net een homeostatisch regelmechanisme: een proces met negatieve terugkoppeling. Als je lichaam bijvoorbeeld merkt dat je bloedsuikerspiegel wat te laag wordt, zet het mechanismen in werking die het weer hoger maken. Toen ik merkte dat mijn rekening laag werd, zette ik mechanismen in werking om hem weer hoger te maken.

Waarom doe ik dat? Is het erg om je spaargeld op te maken aan vakanties? Niet per se, ik ben niet bang om geld uit te geven. Het is de angst om geld te lenen. Mijn moeder heeft honderdduizend keer tegen mij gezegd dat zij en mijn vader slechts één keer geld hebben geleend in hun leven: om een huis te kopen. Zo groeide ik dus op met leenangst. Als je leent, koop je iets wat je je eigenlijk niet kan veroorloven.

Sinds de afschaffing van de studiefinanciering lijkt het voor adolescenten steeds normaler om geld te lenen van de overheid. Dit heet dan alleen geen lening, maar “een investering in jezelf”. De constructie die men bedacht, heet het sociale leenstelsel.

Een vriend, die economie studeert, kan heel goed uitleggen waarom het een goed idee is om te lenen. Ten eerste is het de lening met de meest gunstige voorwaarden die je ooit gaat krijgen. Ten tweede heb je als student geen geld, maar wel tijd om het uit te geven. Ten derde heb je als werknemer van middelbare leeftijd geen tijd, maar wel geld om uit te geven. Conclusie: de middelbare werknemer geeft wat geld aan de student. Hij kan het best missen en de student heeft het wat makkelijker omdat hij geen vier bijbaantjes naast zijn studie hoeft te doen. Een investering in jezelf.

Toch ben ik nog steeds een tegenstander van lenen, al wel om net andere redenen dan Rob Wijnberg. Voor hem is het een principekwestie: een leenstelsel gaat niet samen met een kenniseconomie en het is onbehoorlijk om achttienjarigen te dwingen zich in de schulden te steken, waarmee ze voor ze het doorhebben al aan de overheid gekluisterd zitten.

Voor mij is het een persoonlijke kwestie. Hoe beïnvloedt het leenstelsel de manier waarop jongeren leren met geld om te gaan? We gaan weer terug naar mijn ouders en een jongere Bram. Mijn financiele opvoeding begon met een paar euro zakgeld. Later kreeg ik enkele tientjes kleedgeld per maand, een maatregel die de eerste was in een serie maatregelen waarbij mijn ouders steeds minder voor mij betaalden en ik zelf het beheer kreeg over mijn financien.

Nu ben ik financiëel bijna zelfstandig, op maandelijkse bijdragen van Duo en sporadische bijdragen van mijn ouders na. Ik heb nog geen studieschuld, als ik netjes op tijd afstudeer hoef ik ook mijn OV-kosten en mijn studiefinanciering niet terug te betalen en begin ik met een schone lei aan mijn leven als werknemer van middelbare leeftijd.

Ik ben de eerste om te bekennen dat het zonder bijdrage van Duo en mijn ouders een stuk lastiger zou zijn. Toch draag ik zelf ook voor een groot deel bij aan de netto neutrale balans op mijn rekening. Ik geef weinig geld uit door in een goedkope kamer te wonen, met huisgenoten samen te eten, weinig tot geen nieuwe kleren te kopen, goedkoop met een tent op vakantie te gaan, etc. Verder verdien ik geld met diverse bijbaantjes.

Vanuit mijn volledig subjectieve beeld, beweer ik nu dat het voor mensen van mijn leeftijd goed is om ‘gedwongen’ te worden zuinig met geld om te gaan en geld te verdienen met bijbaantjes naast de studie. Wat is gunstiger voor de financiële ontwikkeling? Maandelijks een ‘gratis’ bedrag op je rekening gestort krijgen wat je over dertig jaar terug moet betalen, of een bedrag op je rekening krijgen wat je zelf hebt verdiend met inhoudelijk interessant werk?

Als je het geld zelf verdient hebt, krijg je een gevoel voor de hoeveelheid werk die verzet moet worden om een bepaalde hoeveelheid middelen te genereren. Vervolgens zal je die middelen ook weer zorgvuldiger en met meer nadenkendheid inzetten. Heb ik dit echt nodig? Draagt deze aankoop bij aan het verwezenlijken van mijn doelen?

Tijdens je studententijd geld verdienen en selectief uitgeven aan zaken waar je echt voldoening uithaalt, geeft een gevoel van zelf ‘empowerment’. Er komt weinig geld binnen en je geeft weinig uit, maar je leert al om een goede balans te vinden tussen inkomsten en uitgaven.

Tot nu toe was dit betoog misschien nog niet heel overtuigend, dus laat ik snel verder gaan naar de volgende fase. Als je met je opgebouwde financiële vaardigheden aan je werkende leven begint, kan je er heel rationeel voor kiezen om maar een bepaald percentage van wat je verdient uit te geven. Het bespaarde geld kan je investeren of op een spaarekening zetten, om zo binnen twee of drie decennia financieel onafhankelijk te worden. Je hebt dan de volledige beschikking over je eigen tijd, voor de veertig of vijftig jaar die je leven op dat moment nog rest.

Daar gaat het mij om: bewust geen geld lenen van de overheid, waardoor je jezelf dwingt om verstandig met het kleine beetje geld dat je verdient om te gaan. Hierdoor leer je jezelf rationeel met geld om te gaan, zodat je later in je leven je verdiende geld uit kan geven aan het kopen van vrijheid in plaats van het kopen van vliegvakanties en dagjes Efteling.

Het tegenovergestelde scenario is dat je nu veel geld leent van de overheid, waardoor je geen druk voelt om geld te besparen en rustig achterover kunt leunen terwijl je je studie afmaakt. Hierdoor wen je aan de aanwezigheid van geld. In je werkende leven zetten de opgebouwde onverstandige financiele gewoontes zich voort en ben je tot je zevenenzestigste aan een baan gebonden. En dan moet je ook nog je studieschuld afbetalen.

En daarom ben ik tegen het lenen van veel geld, omdat het de financiele creativiteit afstompt en luie consumptieburgers van mensen maakt.

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *